„Krzyż trwa, choć zmienia się świat”

Jan Paweł II

Nasza parafia

Kościół Parafialny w Ogorzelinach.Ogorzeliny położone są około 11 km na południe od Chojnic, około 5 km na zachód od Sławęcina. Na zachód, około 4 km znajduje się wieś Zamarte. Ogorzeliny położone są na terenie równinnym.

Z kart historii

Pierwsza wzmianka o Ogorzelinach (Gori) pochodzi z roku 1236 i zawarta jest w dokumencie wyznaczającym granice wsi Kruszewa, Mochla i Orla. W roku 1275 nazwa miejscowości pojawiła się w pisowni jako Ogorelina. W Ogorzelinach przez wieki dominowała ludność pochodzenia niemieckiego – tzw. Kosznajderzy, niemieccy, katoliccy osadnicy. Masowa kolonizacja tych terenów przypada na XV i XVI wiek.

W roku 1570 Ogorzeliny, wymienione są jako własność szlachecka. W latach 1612-1626 należały do wojewody pomorskiego Samuela Żalińskiego. W roku 1653 właścicielami Ogorzelin zostają następcy S. Żalińskiego.

Parafia w Ogorzelinach została założona przez właścicieli majątku po 1338 r. Wtedy pozwolono na postawienie kościoła. Istnienie parafii w Ogorzelinach potwierdza wykaz danin rzymskich z 1398 r. Kościół był zapewne pierwszym kościołem w tym miejscu. Czas jego budowy określa się na połowę XIV w., podawana jest też data – 1402 r. O konsekracji kościoła źródła nie wspominają – wiadomo jednak, że już w 1653 r. obchodzono rocznicę dedykacji, w pierwszą, niedzielę po Podwyższeniu Krzyża Świętego. Z wizytacji z roku 1653 wiadomo, że kościół posiadał dzwonnicę z drewna z trzema dzwonami, był murowany, kryty dachówką, bez sklepienia. W kościele znajdował się 1 obmurowany ołtarz, dawna chrzcielnica i ambona.

W roku 1617 arcybiskup Gembicki połączył kościół w Ogorzelinach, Niwach i Zamartem w jedną parafię. Do parafii należały także Jerzmionki i Nowy Dwór. W Ogorzelinach początkowo nie było księdza. Nabożeństwa odbywały się co drugą niedzielę, a odprawiał je ksiądz Adam Buława z Kamienia Krajeńskiego. Później ks. A. Buława (1658 r.) został proboszczem w Ogorzelinach (zmarł w roku 1696).

W XVIII w. do kościoła dobudowano drewnianą wieżę i kruchtę południową. Podczas wojen szwedzkich kościół został poważnie uszkodzony.

Kaplica cmentarna po remoncie

W roku 1823 na cmentarzu parafialnym wzniesiono kaplicę grobową dla rodziny Prądzyńskich, a w roku 1824 odnowiono kościół.
Kościół rozbudowano w roku 1893 – odbudowano wówczas zakrystię od strony północnej, a dawną włączono do korpusu, powiększając w ten sposób prezbiterium od północy.

Następny właściciel Ogorzelin Wincenty Prądzyński w roku 1848 ufundował przy kościele szpital dla ubogich, który uległ zniszczeniu po 1945 r.

Kościół, jego architektura i wyposażenie – stan obecny

Kościół usytuowany w centrum wsi, pomiędzy dwiema dro­gami – od strony północnej droga do Sławęcina, od zachodniej do Obkasu. Kościół orientowany, zbudowany z kamienia i cegły, z wej­ściem głównym w wieży zachodniej od ulicy Obkaskiej. Teren, na któ­rym położony jest kościół, płaski, ogrodzony murem ceglanym z trzech stron, od strony wschodniej ogrodzenie z siatki metalowej. Od strony północnej żelazna, kuta furtka, od strony zachodniej brama i furtka (kute żelazo). Brama i furtki wyodrębnione wysokimi ceglanymi słupkami na planie kwadratu z dwuspadowymi daszkami. Od strony południowo-wschodniej przejście prowadzące na plebanię. Wzdłuż muru wysokie drzewa, pojedyncze na cmentarzu, w większości starodrzew m.in. kasz­tanowce, jesiony, klony, lipy.

Wokół kościoła cmentarz założony na planie nieregularnym, od­dzielony od kościoła obejściem z płyt betonowych. Cmentarz założony w I pół. XIX w. na miejscu cmentarza, który istniał już w pół. XVII w. (również ogrodzony murem). Najstarsze zachowane nagrobki wolno­stojące, płyty nagrobne i mogiły z I pół. XX w. Dwa krzyże drewniane z II pół. XX w. – w części zachodniej cmentarza w pobliżu bramy oraz w części południowo-wschodniej przy kaplicy. W południowo-zachodniej części cmentarza znajduje się kaplica grobowa wzniesiona dla rodziny Prądzyńskich w 1823 r.

Plan kościoła:
1. Ołtarz główny – neobarokowy z I poł. XIX w.
2. Chrzcielnica rokokowa z II poł. XVIII w.
3. Ambona barokowa z końca XVII w.

Kościół stanowi zwartą bryłę, korpus prostopadłościenny, dach dwu­spadowy kryty gontem dębowym i sosnowym. Od zachodu w korpus wtopiona wysoka, czworoboczna wieża pokryta gontowym zadasze­niem z dzwonem z l6l7 r. Hełm wieży dzwonowaty, z ośmioboczną latarnią o cebulastym zwieńczeniu. Zakrystia niska, sięgająca okapu dachu, kryta dachem pulpitowym – kruchta południowa tej samej wyso­kości kryta dachem dwuspadowym. Na zewnętrznej ścianie kościoła we wnęce na wysokości ok. 2,5 m znajduje się figura Matki Bożej Kró­lowej Świata – odnowiona i postawiona w 1994 r. Wnętrze kościoła to korpus salowy na rzucie prostokąta (23,30 x 9 m), strop drewniany, prezbiterium wydzielone, posadzka prezbiterium podwyższona na całej szerokości korpusu. W ścianie północnej prezbiterium głęboka wnęka, w której jest prostokątny otwór drzwiowy, prowadzący do zakrystii. Z wnętrza zakrystii prowadzą schody na przyścienną ambonę. W ścia­nie południowej, w głębokiej wnęce, otwór drzwiowy z nawy do kruchty. W narożniku kruchty kamienna dawna kropielnica o przekroju kwa­dratowym, wys. ok. 70 cm z wyrytą datą 1864 r. W przyziemiu wieży, ściana oddzielająca wnętrze kościoła od przedsionka. Na ścianie wsparty chór muzyczny występujący ku wnętrzu kościoła. Nawa ko­ścioła z ok. pół. XIV w. Instalacje: elektryczna, odgromowa, odpływo­wa, nagłaśniająca, przeciwpożarowa, alarmowa. Na bocznych œścianach znajduje się krzyż z XVIIIw. z aniołami.

W południowo-zachodniej części cmentarza usytuowana jest neogotycka kaplica Prądzyńskich z 1823 r., murowana z cegły z użyciem kamienia. Założona na rzucie prostokąta, salowa, kryta wysokim da­chem dwuspadowym. Szczyt zachodni – frontowy z wielouskokowym gzymsem. Na osi ostrołukowy, głęboki portal z profilowanej cegły, drzwi oryginalne, 2 skrzydłowe, prostokątne, część zamknięta łukiem ostrym, wypełniona motywami gotyckimi. Nad portalem okrągły, żeliwny kar­tusz z herbem przedstawiającym księżyc. Wewnątrz sklepienie krzyżo­we. Od 1993 r. kaplica pełni funkcję kostnicy.

Wyposażenie kościoła to: ołtarz główny neobarokowy z I pół. XIX wie­ku, architektoniczny z rzeźbami – pośrodku figura Chrystusa Ukrzyżowanego (barokowa, ok. pół. XVII w.), po bokach Matka Boska Bolesna i św. Jan Ewangelista (barokowe XVIII w.), w górnej kondygnacji figura św. Marii Magdaleny i 4 aniołów (barokowe XVIII/XIX w.), na bocznych ścianach nawy figury Serca Jezusowego i św. Józefa. Ambona barokowa z końca XVII w., chrzcielnica rokokowa z II pół. XVIII w., lichtarze w ołtarzu z XIX w., dzwon na wieży z 1617 r. odlany przez Joachima Karstede.

Większe zmiany w bryle kościoła i jego wnętrzu nastąpiły po 1945 r. W 1951 r. w Bydgoszczy w firmie J. Sobiechowskiego nabyto 11-głoso-we organy. W 1955 r. przeprowadzono większy remont – m.in. pokryto nowymi gontami cały dach kościoła.

W latach 1974-1975 powiększono kościół o wieżę murowaną od strony zachodniej (przy wejściu głównym)

Bardzo ważnym dokumentem dla parafii w Ogorzelinach jest wydany dnia 30 listopada 1929 r. przez Wojewodę Pomorskiego akt uznania Kościoła Parafialnego p.w. Podwyższenia Krzyża Św. za zabytek.

Znaczące zmiany w bryle kościoła i jego wnętrzu nastąpiły dzięki usilnym staraniom i zabiegom ówczesnego proboszcza parafii Aleksandra Kłosa (1964-1975). Ksiądz proboszcz, już 30 września 1968 r., wystąpił z wnioskiem do Kurii Biskupiej o przeprowadzenie kapitalnego remontu zabytkowego kościoła w Ogorzelinach, Ponieważ takie były zalecenia protokołu wizytacyjnego z roku 1967.

Wieża kościoła była w bardzo złym stanie. Koszt remontu drewnianej wieży był zbyt wysoki, dlatego też ksiądz proboszcz zaproponował, aby rekonstruować dawną wieżę murowaną istniejącą przed pożarem kościoła w XVIII w.

W myśl ustawy z 15 II 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach (Dz. U. Nr 10 poz.48) kościół w Ogorzelinach pochodzący z XIV w. podlegał ustawowej ochronie jako zabytek II klasy, można było rozpocząć starania o remont.

Zlecenie na wykonanie ekspertyzy technicznej otrzymał od księdza proboszcza Aleksandra Kłosa inż. Ryszard Konikiewicz. Kierownikiem budowy został p. Leon Falkowski z Chojnic (pismo z dnia 16 VII 1973 r.), który zobowiązany był przeprowadzić kapitalny remont według projektu inż. Bronisława Awgula. Metalową konstrukcję zabytkowej wieży wykonała Spółdzielnia Usługowa „Mechanik”, natomiast Zakład Dekarsko-Blacharski p. Stanisława Kanki ze Strzebielina, zgodnie z umową z dnia 31 stycznia 1874 r., zajął się kapitalnym remontem wierzchołka wieży.

Remont rozpoczęto 1 kwietnia 1974 r. W miejsce drewnianej wieży o konstrukcji szkieletowo-kozłowej zbudowano wieżę murowaną, o konstrukcji stalowo-żelbetowej. Hełm wieży zachowano, zrekonstruowano i wymieniono zniszczone elementy. Część przyziemia wieży została powiększona. Zmniejszono przedsionek, wstawiając dodatkowe drzwi. Wejście na chór usytuowano w północno-zachodnim narożniku. Bryła zewnętrzna uległa zmianie poprzez wprowadzenie nowych przypór od strony północnej i południowej.

Ze względu na ogromny koszt kapitalnego remontu Kuria Biskupia Chełmińska pismem z dnia 1 VI 1974 r. zwolniła parafię ze świadczeń na cele diecezjalne i na Seminarium do końca 1974 r. W 1975 r. w przebudowanej wieży ustawiono organy. W tym samym roku przeprowadzono adaptację liturgiczną prezbiterium kościoła wg projektu Mariana Dorawy. Zmiany nastąpiły w obrębie ołtarza głównego jak i w prezbiterium; ustawiono nowy ołtarz „versus populum”. W okresie grudnia 1976 r. do maja 1977 r. trwał generalny remont organów kościelnych. Remontu dokonała firma Władysława Ropla z Żukowa. Ostatnie prace (zakończenie przebudowy wieży, adaptacja prezbiterium (rozpoczęte w czasie kiedy proboszczem parafii był ksiądz Aleksander Kłos) zakończone zostały już przez jego następcę księdza Franciszka Husarka (1975-1990). Ksiądz Aleksander Kłos przeniesiony został do kościoła p.w. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Chojnicach. W roku 1979 ustawiono we wnętrzu kościoła nowe modrzewiowe ławki i wyłożono modrzewiowymi deskami cały strop kościoła.

Zmiany w parafii

We wrześniu 1990 roku służbę duszpasterską w Parafii p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w Ogorzelinach rozpoczął ksiądz Eugeniusz Pepliński. Wprowadzenia w urząd dokonał ks. Prałat Aleksander Kłos jako Dziekan dekanatu chojnickiego.

Nowy proboszcz z wielkim zaangażowaniem podjął trud prac budowlano-remontowych. Pozostawił parafię wielce zadbaną i uporządkowaną. 1 sierpnia 2015 r. ks. kanonik Eugeniusz Pelpliński dekretem J. E. Księdza Biskupa Diecezjalnego Ryszarda Kasyny został mianowany proboszczem w Kamieniu Krajeńskim, a nowym proboszczem naszej parafii został ks. mgr Piotr Bekisch.

W dniu odpustu parafialnego 20 września 2015 r., nowy proboszcz, został przez swego poprzednika uroczyście wprowadzony na powierzony mu urząd. Obecny ks. Proboszcz wraz z parafianami oraz ludźmi o szlachetnym i bezinteresownym sercu, od samego początku podjął się wielu prac remontowych, a także budowlanych.